Blogs
Het Europese PFAS-verbod voor verpakkingen treedt gefaseerd in werking. De meest ingrijpende stap is de inwerkingtreding van de herziene Europese Verpakkingenverordening (PPWR), die per 2030 strenge beperkingen oplegt aan het gebruik van PFAS in voedselverpakkingen. Sommige lidstaten, waaronder Nederland, hanteren al eerder aanvullende nationale maatregelen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over PFAS in verpakkingen, de wetgeving, en wat organisaties nu al kunnen doen.
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor duizenden synthetische chemicaliën die worden gebruikt om verpakkingen water- en vetafstotend te maken. In verpakkingen komen ze vooral voor als oppervlaktebehandeling op papier en karton, maar ook in bepaalde kunststof coatings en foliematerialen.
De meest voorkomende toepassingen zijn:
Het probleem met PFAS is dat deze stoffen niet afbreken in het milieu. Ze stapelen zich op in bodem, water en levende organismen, inclusief het menselijk lichaam. Vanwege deze persistentie worden ze ook wel "eeuwigdurende chemicaliën" genoemd. Blootstelling aan bepaalde PFAS-verbindingen wordt in verband gebracht met gezondheidsrisico's zoals hormonale verstoringen en een verhoogde kans op bepaalde aandoeningen.
Het Europese PFAS-verbod voor verpakkingen wordt via de herziene Verpakkingenverordening (PPWR) ingevoerd. De verordening is in 2024 aangenomen en stelt dat voedselverpakkingen uiterlijk per 2030 geen intentioneel toegevoegde PFAS meer mogen bevatten. Dit geldt als absolute grenswaarde voor de totale hoeveelheid fluor in het verpakkingsmateriaal.
Naast de Europese regelgeving speelt ook de nationale context een rol. In Nederland geldt de PPWR rechtstreeks zodra deze volledig van kracht is, maar de Nederlandse overheid heeft eerder al stappen gezet via het Activiteitenbesluit en het Besluit beheer verpakkingen om het gebruik van schadelijke stoffen te beperken. Organisaties die nu al verpakkingen inkopen of specificeren, doen er verstandig aan om 2030 als harde deadline te hanteren en hun leveranciersketen daar nu al op voor te bereiden.
Het PFAS-verbod in de PPWR richt zich primair op voedselverpakkingen waarbij direct contact met voedsel plaatsvindt. Dit omvat een breed scala aan materialen en toepassingen die dagelijks worden gebruikt in de horeca, retail en industrie.
Verpakkingen die onder het verbod vallen, zijn onder andere:
Verpakkingen zonder direct voedselcontact, zoals buitenste transportverpakkingen of droge bulkverpakkingen, vallen in eerste instantie buiten de strengste restricties. Toch is de verwachting dat de Europese regelgeving op termijn breder wordt toegepast, ook op niet-voedselverpakkingen die PFAS bevatten.
PFAS in verpakkingen vormt een serieus probleem voor de afvalscheiding en recycling. Verpakkingen met PFAS-coatings zijn moeilijk of niet recyclebaar, omdat de fluorverbindingen het hergebruik van papiervezels bemoeilijken en bij verbranding schadelijke stoffen kunnen vrijkomen.
De praktische gevolgen voor afvalbeheer zijn aanzienlijk. Papier en karton dat PFAS bevat, mag in veel recyclingketens niet worden verwerkt als papierrecyclaat, omdat het de kwaliteit van het eindproduct aantast. Dit betekent dat verpakkingen die eruitzien als recyclebaar papier, in de praktijk als restafval worden verwerkt of zelfs worden afgekeurd door papierfabrieken.
Voor organisaties die werken aan afvalscheiding in hun sector heeft dit directe consequenties. Afvalstromen die worden aangeboden als papier of karton, maar PFAS-houdende verpakkingen bevatten, kunnen leiden tot afkeur van hele partijen. Dit verhoogt de afvalverwerkingskosten en ondermijnt de duurzaamheidsdoelstellingen van een organisatie. Goede afvalscheiding begint daarom bij bewustzijn over welke materialen daadwerkelijk recyclebaar zijn.
Organisaties kunnen zich op het PFAS-verbod in verpakkingen voorbereiden door nu al in kaart te brengen welke verpakkingen ze gebruiken of inkopen, en actief te sturen op PFAS-vrije alternatieven. Wachten tot 2030 brengt risico's met zich mee, zowel operationeel als reputatiegerelateerd.
Een praktische aanpak in stappen:
Organisaties die hun afvalbeheer serieus nemen, merken dat bewustzijn bij medewerkers een cruciale factor is. Een proefplaatsing van afvalscheidingssystemen kan helpen om inzicht te krijgen in welke stromen in de praktijk worden aangeboden en waar verbeteringen mogelijk zijn.
PFAS-vrije alternatieven voor verpakkingen zijn beschikbaar en worden steeds breder toegepast. De meest gebruikte vervangers zijn op basis van siliconen, was, PLA (polylactidezuur) of speciale barrièrecoatings op basis van zetmeel of cellulose die water- en vetafstotende eigenschappen bieden zonder fluorverbindingen.
Voorbeelden van PFAS-vrije verpakkingsoplossingen zijn:
Het is belangrijk om te weten dat niet alle alternatieven even goed recyclebaar zijn. PLA-gecoat karton vereist bijvoorbeeld specifieke verwerkingsinfrastructuur. Bij de keuze voor een alternatief is het verstandig om niet alleen naar de PFAS-vrije status te kijken, maar ook naar de recycleerbaarheid aan het einde van de levensduur. Zo draagt de overstap daadwerkelijk bij aan een circulaire aanpak van verpakkingen.
De komst van het PFAS-verbod vraagt niet alleen om andere verpakkingen, maar ook om een slimmere aanpak van afvalscheiding op de werkvloer. Als organisaties overstappen op PFAS-vrije materialen, veranderen ook de eigenschappen van afvalstromen. Medewerkers moeten weten wat ze waarmee scheiden, en afvalsystemen moeten aansluiten op de nieuwe realiteit.
Wij helpen organisaties bij het inrichten van effectieve afvalscheidingssystemen die passen bij de specifieke stromen in hun omgeving. Dat doen we concreet door:
Wil je weten hoe jouw organisatie er nu voor staat? Vraag een vrijblijvende offerte aan en we denken graag met je mee over de beste aanpak voor jouw situatie.
Other articles
Blogs
Blogs
Nieuwsupdates
BINSPIRATIONS
